Quảng cáo quá mức

Tại cuộc hội thảo về thực phẩm chức năng (TPCN) được tổ chức mới đây tại Hà Nội, các chuyên gia nhận định sai phạm thường gặp trong lĩnh vực kinh doanh TPCN hiện nay ở nước ta quảng cáo quá mức, quá chức năng khiến nhiều người lầm tưởng sản phẩm là thuốc, "thần được", ghi nhãn không đúng…

Báo cáo tại 2 thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM trong lĩnh vực quảng cáo cho thấy có đến 53% doanh nghiệp vi phạm quảng cáo, quảng cáo quá chức năng, sử dụng hình ảnh, thông điệp gây nhầm lẫn đó là thuốc tre bi ho tre bi ho. Có rất nhiều thực phẩm chức năng (TPCN) là hàng lậu, hàng nhái, trốn công bố...

Ông Trần Quang Trung, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế dẫn chứng: Ví dụ như sâm của Hàn Quốc có quá nhiều sản phẩm, không hiểu đâu là sâm thật. Có người còn bảo ăn sâm này như ăn khoai, ăn sắn. Chúng ta cũng chưa có quy định bắt buộc công bố định lượng, các phép thử đối với thảo dược chủ yếu là định tính, chưa định lượng được hàm lượng.

Trong khi đó, số vụ vi phạm về TPCN được phát hiện và xử lý lại quá ít ỏi: năm 2009: 1 trường hợp; 2010: 28; 2011: 29; 3 tháng đầu năm 2012: 17. Lý giải vấn đề này, ông Trung thừa nhận, đây mới là số lượng xử lý của Cục, ở cấp trung ương còn ở phía địa phương, hầu hết các tỉnh trên cả nước chưa kiểm soát được.

Có nên cho phép kê TPCN trong đơn thuốc?

Ngoài vấn đề TPCN quảng cáo quá mức, một vấn đề đang được quan tâm và gây tranh cãi hiện nay là việc bác sĩ có được phép kê toa TPCN hay không? Theo quy chế kê đơn thuốc điều trị ngoại trú của Bộ Y tế ban hành năm 2008 thầy thuốc không được phép kê đơn TPCN cho người bệnh.

Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay tại các BV, phòng khám rất nhiều thầy thuốc vẫn kê đơn có TPCN. Ông Trần Quang Trung cho rằng, để người dân hiểu đúng và dùng đúng TPCN nên để bác sĩ kê đơn. Sắp tới, Cục sẽ xin ý kiến của Bộ đưa nội dung này vào trong thông tư hướng dẫn quản lý TPCN. Tuy nhiên cần phải khẳng định rằng không phải sản phẩm thực phẩm chức năng nào bác sĩ cũng được kê đơn. Mặt khác, bác sĩ khi kê đơn cần nói rõ cho bệnh nhân loại nào là thuốc, loại nào là TPCN, loại thực phẩm đó có tác dụng gì và người dân mới là người quyết định nên mua TPCN hay không tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của mình. Tuyệt đối không được mập mờ giữa thuốc và TPCN.

Không phải sản phẩm thực phẩm chức năng nào bác sĩ cũng được kê đơn. (Ảnh minh họa)

Theo GS Phạm Gia Khải, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, không nên phủ nhận vai trò của TPCN đối với sức khỏe con người nhưng người thầy thuốc, người dân cần phải hiểu đúng về nó. Người dân đang lầm tưởng rằng cứ dùng TPCN là tốt, “không bổ âm thì bổ dương” nên họ tự ý chọn TPCN để hộ trợ điều trị bệnh, thậm chí nhiều người còn bỏ thuốc sang dùng TPCN. Việc thầy thuốc và người bệnh không nắm vững thông tin về bệnh học, sự tương tác giữa TPCN và thuốc chỉ khiến người dân bị lãng phí tiền của khi mua các sản phẩm TPCN (thường là có giá thành đắt). Nguy hiểm hơn nó có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến bệnh tật, quá trình điều trị của người bệnh.

Tuy nhiên, ví dụ với người thừa cân béo phì để giảm cân bằng cách giảm khẩu phần ăn là hết ức khó khăn. Bởi ăn là một bản năng, khi đã có thói quen ăn uống nhiều, dạ dày giãn ra nhiều để thu hẹp lại bớt nhu cầu ăn thực sự là thách thức. Với trường hợp này việc sử dụng các TPCN có chỉ số đường huyết thấp để giảm cân là lựa chọn có hiệu quả.

Do đó, GS Khải và nhiều chuyên gia cho rằng không phản đối việc bác sĩ kê đơn thực phẩm chức năng nhưng ngành y tế cần phải đảm bảo rằng thầy thuốc trước khi chỉ định cho người bệnh dùng thì cần phải hiểu TPCN đó gồm những thành phần gì và có tác dụng như thế nào tràng phục linh.